۱۳۸۹ آبان ۱۷, دوشنبه

میمون پشمالو سخن می‌گوید

 1 بعضی چیزهای قدیمی‌ست. چیزهای قدیمی را نمی‌شود راست و ریست کرد. نمی‌شود برایشان درمان پیدا کرد. آمده‌اند که خواب ما را پریشان کنند.درباره کشفیات آقای داروین حرف می‌زنیم. درباره میمون پشمالوی رام‌نشدنی که در کت‌شلوار و تی‌شرت‌ و جین و فرهنگ و هنر گیر افتاده.

2 بوی کباب قدیمی‌ست. بوی گوشت روی آتش خاطره‌ای را تحریک می‌کند مربوط به اولین غذای گرم بشر. با معیارهای میمون پشمالو چیزی فراتر از خوشمزه. فراتر از شگفت‌انگیز. گرچه بعدها چیزهای بهتری مثل ماکارونی یا حتی نیمرو اختراع شدند، اما اولین بوی رویایی غذا از خاطره بشر پاک نشد. همین است که بوی دنبه آتش‌دیده، شبهای جمعه، حتی مردمان سیر را  خوابگردانه به خود می‌خواند. بوی نان قدیمی‌ست. برای اشتیاق‌انگیزی‌اش نمی‌شود دلیل و منطق جور کرد. یادی‌ست از اولین فرآوری خوراکی. بدل کردن گندم به چیزی دیگر. مگر می‌شود خاطره این بو را از دماغ بشر زدود؟

3 همین‌طور رغبت مردان به زنان‌ پهن‌سرین. راحت می‌شود حدس زد که سرین پهن زنان ، نشان زهدانی فراهم‌تر بوده. انگار با تولید نسل هماهنگ‌تر بوده. احتمال مرگ و میر بچه کمتر می‌شده. حالا گرچه با وجود امکانات پزشکی ظاهرن نباید مردی نگران ابعاد رحم جفتش باشد، اما آن خاطره قدیمی هنوز هست. یا سینه‌هایی که وقتی درشت‌تر اند یعنی بچه بهتر قرار است تغذیه کند. یعنی بچه از بی‌شیری نخواهد مرد. گرچه باز در روزگار سرلاک و شیرخشک ترس گرسنه مردن بیهوده است. یا مردان عضلانی بلند قد احتمالن در زمانه خشنِ کهن، شانس بیشتری برای زنده مانده داشته‌اند. آنها می‌توانستند از خانواده – یا قبیله- مقابل پلنگ درازدندان و گراز صحرایی محافظت کنند. و مردان کوتاه قامت بیچاره احتمالن اغلب اوقات بین فک گراز آنقدر جیغ می‌زدند تا ناکار شوند. زنان قدیم این‌ها را دیده‌اند. و امروزه روز گرچه شغال و گراز و ببر زیاد بین آدمیان نمی‌پلکند و شیوه مبارزه برزیلی و کنگ‌فو معیار قد را در زورآزمایی بی‌معنی کرده است؛ اما چشم‌ترس‌خورده زنان- بی آنکه خود بدانند- همچنان بای‌دیفالت مردان بلند قد را ترجیح می‌دهد.

4 این لذت‌های توجیه ناپذیر قدیمی دنبال چه می‌گردند؟ چرا هنوز ول کن مانیستند؟ چرا اینقدر بی‌دلیل نیرومند و عمیق‌اند؟

5 بقا. هم خاطره بوی نان ، هم عضلات مردانه، هم سرین‌درشت زنانه همه یک جا را نشانه رفته‌اند: بقا. بقا یعنی تو بمانی. یا دست‌کم تخم و ترکه‌ات. یا حتی اگر این نشد گونه‌ات. اینجا آقای داروین می‌آید و کنار ما می‌نشیند. همچنان که یک قرن پیش فرموده بو:د قوی‌تر می‌ماند، ضعیف‌تر نابود خواهد شد. تا اصل تنازع بقا هست، همه فلش‌های قدیمی سمت بقا را نشانه خواهند رفت.

6 چرا دنبال پول می‌گردیم؟ که رفاه داشته باشیم. چرا رفاه داشته باشیم؟ گرچه طنین این سئوال ابتدا کمی احمقانه به نظر می‌رسد. اما کمی مزمزه‌اش کنید. به این فکر کنید که مگر سطح کیف کردن آدمی از زندگی چقدر است؟ مگر همه چیز چقدر باید بیشتر و بزرگتر باشد تا آدمیزاد کیف کند؟ به تعدادی از کیف‌هایتان فکر کنید.ما با این همه  نگرانی دنبال  رفاه هستیم؟ پشت این بیشتر و بزرگتر و قوی‌تر کدام ترس را داریم پنهان می‌کنیم؟… چرا رفاه داشته باشیم؟

7 ترس از انقراض. حساب بانکی بزرگتر، خانه بزرگتر، قدرت بیشتر، تنعم از لذات، همگی همچنان همان هدف قدیمی را نشانه رفته‌اند: بقا. قدیمی‌ترین غریزه بشر. اینها گارانتی بقای ماست. اینها ضمانت می‌کند با به زودی منقرض نخواهیم شد. ما همچنان از انقراض می‌ترسیم.

8 درويشی به نزد پادشاه رفت. پادشاه به او گفت: ای زاهد. درويش گفت: زاهد تويی. گفت: من چون زاهد باشم که همه دنيا از آن من است. گفت: نی. عالم را من گرفته‌ام اين تويي که به لقمه‌ای قانع شده‌ای.

9 بیایید از تفسیر رایج‌اش بگذریم. ..تخیل کنیم که اگر ما همه دویدنمان بابت بقا‌ست پس دونده‌هامان بر بقایشان نگران‌ترند. پس درویشان اپیکور مذاق، چنان بر بقای خود مطمئن‌اند( یا دست‌کم از انقراض خود نمی‌هراسند) که خراب و کولی می‌پلاسند. و پادشاهان خود را چنان لب مرز نابودی می‌بینند که حتی فرمانروایی بر مملکتی ،با همه مردمانش، آرامشان نمی‌کند.

10 شاید نتوانیم بر جاذبه‌های قدیمی یا هدف غایی همه این سگ‌دوزدن‌ها و پوزار کشیدن‌هامان غلبه کنیم. اما دانستنش دست کم این حسن را دارد که از شر بسیاری افسوس‌ها رهایمان می‌کند. در مقابل بسیاری از ناکامی‌ها واکسینه‌مان کند. و

به قدری دم‌مان را گرم نگه دارد که وسط یک سربالایی هول‌آور زندگی بتوانیم بایستیم و سر بالا کنیم و نگاهی کنیم به دور و بر و …پقی بزنیم زیر خنده.

۲ نظر:

  1. وقتی‌ داروین در مورد بقا حرف میزد، در زمونه جوری نبود که ۱کی‌ از اون وسط بلند بشه و بگه .... یا شیخ ۱ دلیل منطقی برای بقای نسل بگو..

    تخم و ترکه ی که خود به بقای خود بی‌ اهمیت هستن، و گوشتی که نه بوی گوشت نه شکل گوشت نه مزأی گوشت رو داره چه کبابی می‌خواد بشه.

    چه توقع می‌شه داشت از این روزگار که درویشانی بر تخت سلطنت نشست اند بدون آنکه حتا تاریکه پادشاهان قدیم را به روایت درویشان قدیم بدانند.

    پاسخحذف
  2. wow
    che chizha migoyam shoma by defult zanhaii chaq dost darid?
    edame baqa baraye bashariat yek amre mohem ast felan hosele type ndaram shoma ham ke hosele khandan fenglish haye man ra ...

    پاسخحذف